Vị Trung
"Chắt chiu vị đất, nồng hậu tình người."
"Chắt chiu vị đất, nồng hậu tình người."
Dấu chân thời gian trong gian bếp Trung
Tết miền Trung bắt đầu bằng mùi thơm dịu của Bánh thuẫn nướng than và Bánh in trắng muốt. Những khuôn bánh bằng đồng đúc rực lửa than, nở ra những đóa hoa bằng bột vàng ươm, thơm nồng mùi trứng và hương vani. Đây là giai đoạn của những món "để dành", khi người miền Trung gửi gắm vào từng sợi mứt gừng cay nồng cái nắng, cái gió và sự kiên cường của dải đất miền Trung.
Khi miền Bắc gói bánh chưng, người miền Trung lại tỉ mỉ với những chiếc Bánh tét tròn dài, tượng trưng cho sự bao bọc. Đặc biệt không thể thiếu hũ Dưa món muối giòn từ củ cải, cà rốt, đu đủ phơi se nắng. Tiếng lửa bập bùng đêm muộn canh nồi bánh chính là nhịp đập của sự chuẩn bị, nơi vị mặn mòi của nước mắm cốt bắt đầu thẩm thấu vào từng thớ thịt, chuẩn bị cho ngày đoàn viên.
Mâm cơm chiều 30 của người miền Trung luôn có đĩa Thịt heo ngâm nước mắm săn chắc và bát Canh khổ qua nhồi thịt. Miếng thịt heo trắng trong quyện vị mắm đường đậm đà, ăn kèm với tỏi muối và kiệu giòn là thức ngon không thể thay thế. Bát canh khổ qua được dâng lên như một lời cầu nguyện chân thành: mong cho mọi nỗi "khổ" của năm cũ sẽ "qua" đi, nhường chỗ cho niềm an vui.
Những ngày đầu năm là sự lên ngôi của Tré, Nem chua và Chả bò. Tré miền Trung gói trong lá ổi, bọc rơm khô, mang vị chua thanh, cay nồng của riềng, tỏi, ớt hòa quyện cùng cái giòn sần sật của tai heo. Đây là lúc thưởng thức những món ăn nhỏ nhắn nhưng tinh tế, đậm đà, rực rỡ và nồng hậu như chính tâm hồn của con người xứ Huế, xứ Quảng.
Chặng cuối dừng lại ở những bát Chè trôi nước viên tròn hay Bánh ít lá gai đen bóng, dẻo thơm. Vị ngọt thanh của đường đen quyện với nhân đậu xanh bùi bùi và hương gừng ấm sực như lời chia tay nhẹ nhàng với mùa Tết. Một khúc vĩ thanh dịu ngọt, gói ghém lại những nồng nàn để lưu giữ niềm tin về một năm mới tròn đầy, vẹn mười.
Ẩm thực Tết miền Trung không chỉ đãi khách bằng phong vị đậm đà, mà còn bằng cả tấm chân tình gói ghém qua nắng gió. Ở đó, người ta ăn để nhớ về sự kiên cường của tổ tiên, để thấy lòng mình ấm lại trong vị cay của gừng, vị mặn của mắm và cái ngọt hậu của những mùa xuân thủy chung.